|
 |
Toerisme in Affligem : Gastronomie van Affligem : Affligembier
| Het brouwproces van het Affligembier Het brouwen van het bier is van oudsher gebaseerd op de principes van onze voorouders. Thans wordt het bier veelal gebrouwen met de hulp van automatische toestellen, die we te danken hebben aan de vooruitgang van wetenschap en techniek. Voor de bereiding van bier hebben we de volgende grondstoffen nodig: water, mout en hop. De kwaliteit van het water speelt een grote rol in de smaak van het bier. Het komt er op aan het bier te brouwen op plaatsen waar men goed water in de grond vindt. Om mout te bereiden heeft men gerst nodig, dat, wanneer het bevochtigd wordt en op een warme plaats ligt, gaat korrelen. De reeds gedroogde gerst brengt men op een bepaalde temperatuur om bepaalde smaken te verwekken. Deze temperatuur gaat ook de smaak van het bier bepalen. Donkere bieren worden gebrouwen met mout dat op hogere temperatuur gedroogd werd, terwijl het mout voor bleke bieren op lagere temperatuur gedroogd wordt. |  Affligembieren |
Sinds eeuwen is Hekelgem het centrum van een zeer intense hopcultuur. Deze cultuur was reeds in de 16de eeuw een bron van inkomsten voor de boeren en de geestelijken. Destijds was Sint-Rochus de hopheilige. Hij werd meegedragen in de processies en door de boeren aanbeden voor het vrijwaren van allerlei kwalen en tegen de baldadigheden van de hopduivel.
Tijdens de pluktijd werden plukkers aangeworven; zij kregen kost en inwoon, want er mocht geen tijd verloren gaan. Toen de laatste rank geplukt was, werd er zwaar gefeest, met koeken en cider. Later verving de plukmachine het plukkersvolk, terwijl de hopduivel binnen de gemoderniseerde hoplochtingen in bedwang werd gehouden.
Het malen van het mout is de eerste bewerking in de brouwerij. Het mout wordt er geplet tussen twee cilinders; de pel dient om het beslag te filtreren.
Het brouwen van het bier heeft altijd een dubbel doel. Eerst tracht men uit de gebruikte grondstof zoveel mogelijk extracten te halen. Daarna maakt men van het zetmeel dat in de grondstoffen zit, suiker. Hierna wordt de brei gefiltreerd, waarbij men de pellen van het mout doet bezinken. Deze pellen, “draf? genoemd, worden dan gebruikt voor de fabricatie van veevoeders. Het toekomstige bier, “wort? genoemd, verzamelt men in een kookketel, waarbij het gedurende twee uur met de hop gaat koken. Daarna worden de waardeloze bellen verwijderd.
Nu wordt de wort met een temperatuur van 100°C naar de gistplaats gepompt. De gist gaat de suiker in het wort omzetten in alcohol en koolzuur. Nu wordt de “wort? afgekoeld tot een temperatuur van 18°C voor de bovengistende bieren en tot 7°C voor de ondergistende bieren. Dit proces duurt ongeveer 5 tot 8 dagen.
Bij de lagering wordt het bier gedurende twee maanden bewaard op een temperatuur van 0°C. Dit heeft verschillende doeleinden:
- het laten bezinken van de gist die nog in het bier zit;
- het laten bezinken van een groot gedeelte van de troebele stoffen die tijdens de gisting gevormd zijn;
- het verzadigen van het bier met koolzuur door de kleine nagisting die er nog gebeurt;
- het verfijnen van de smaak van het bier;
- de nagisting gebeurt in een warme kamer (22°C). Hier vindt de nagisting plaats op fles. De ratten met de volle flessen bovengegist bier staan hoog opgetast. De Affligem Tripel moet twee weken in de verwarmde kamer liggen, met de bedoeling dat de uitgewerkte gist dan op de bodem van de fles ligt, zodat het bier helder is en men door langzaam uitschenken kan voorkomen dat het depot in het glas terecht komt. Affligem op de fles bevat door de nagisting een half procentje meer dan Affligem op het vat. Het nagegiste flessenbier kan ruim een jaar bewaard worden. Na een half jaar treedt er dan geen smaakverfijning meer op. De laatste bewerkingen zijn het filtreren en het bottelen.
Soorten Affligembieren
Affligem Brouwerij staat garant voor een hemels gamma bieren. De abdijbieren van Affligem bestaan in drie types, die in twee formaten verkrijgbaar zijn: in flessen van 33 cl en 75 cl.
- Affligem Dubbel: donkerbruin en gebrouwen met donkere mout. Het is een bier met een milde smaak en een alcoholgehalte van 7°. Vrij zoet;
- Affligem Blond: helder, vol blond abdijbier dat zich gemakkelijk laat drinken, met een alcoholgehalte van 7°. Dit bier is eerder bitter van smaak;
- Affligem Tripel: het paradepaardje van de abdijbieren. Is amberkleurig, heeft een krachtige smaak en een alcoholgehalte van 8,5°C.
Historische schets van het Affligembier en van de Brouwerij Affligem bds
Brouwen dankzij Sint-Benedictus
De monniken in de abdij Affligem leefden volgens de Regel van Sint-Benedictus. Hierin staat "Indien mogelijk moet het klooster zo zijn ingericht dat alles wat er nodig is, zich binnen de muren bevindt, zoals water, een molen, een tuin, een bakkerij, een brouwerij". Zo hoefden de monniken niet buiten het klooster rond te zwerven, want dat was volgens Sint-Benedictus schadelijk voor hun ziel. Maar zoals de andere benedictijnenabdijen droeg ook de abdij Affligem de gastvrijheid hoog in het vaandel. Armen en zwervers vonden er altijd onderdak, om wat te eten en te drinken.
Wanneer de monniken met hun brouwersactiviteiten begonnen? Dat is niet echt duidelijk. De brouwerij van de abdij Affligem werd in 1129 voor het eerst vermeld naar aanleiding van een brand. Maar de eerste gravure waarop de brouwerij is afgebeeld, dateert van 1570. Brouwerij en bakkerij waren toen in één gebouw ondergebracht (bier wordt vandaag niet ten onrechte "de glazen boterham" genoemd). Dat jaar werd trouwens voor het eerst hop gebruikt in het abdijbier.
Maak het bier 'n beetje zwaarder, brouwer!
In de 18de eeuw vloeiden er jaarlijks 22 tot 23 brouwsels uit de brouwketels: wit bier voor de zomer en bruin bier voor de winterperiode. Tijdens de advent en de vastenperiode mochten de monniken niet zoveel bier als anders drinken. De brouwer loste dit op door het bier dat hij dan brouwde een beetje zwaarder te maken dan gewoonlijk. Zo werd de tripel geboren!
Tot de Franse Revolutie waren deze brouwers altijd leken die betaald werden voor hun werk. Om de dorst van de armen te lessen, werd aan de poort licht bier geschonken, jaarlijks ongeveer tweehonderd vaten.
Franse Revolutie: geen brouwers meer
De Fransen joegen in 1790 de monniken weg en zetten brouwerij en abdij openbaar te koop. Pas in 1869 keerden de paters terug naar Affligem, met grote verwachtingen en even grote dorst… maar ze moesten hun bier kopen bij de plaatselijke brouwers. Het duurde tot in 1885 voordat ze hun brouwerij weer konden openen.
Duitse bezetting: geen brouwketels meer
Tijdens de Eerste Wereldoorlog eisten de Duitsers de koperen brouwketels op en moest de brouwerij opnieuw haar deuren sluiten. In 1920 stonden er nieuwe ketels en het was pater Tobias Vergauwen die er met veel liefde voor zijn beroep werkte. Tijdens de volgende wereldoorlog werd de brouwerij alweer gesloten.
Traditionele smaak in nieuwe formule
Een revolutie en twee wereldbranden waren klein bier voor de paters van Affligem. Vanaf 1945 leidde Dom Robert Demuynck de brouwerij. In 1950 sloot hij een akkoord met de Antwerpse Brouwerij De Hertog om het bier Affligem te brouwen. Met de medewerking van Pater Tobias kwam een nieuwe formule tot stand: "Formula Antiqua Renovata". Die maakte het mogelijk met de moderne materialen te brouwen en toch de traditionele smaak van het Affligembier te behouden.
De formule werd in 1970 toevertrouwd aan Brouwerij De Smedt – vandaag Brouwerij Affligem – uit Opwijk, slechts enkele kilometers van de abdij Affligem. Hier werd Affligem voor het eerst gebrouwen op 14 april 1970. Na al die tijd brouwt men nog altijd het traditionele abdijbier volgens de originele receptuur van wijlen pater Tobias.
Korte historische schets van de brouwerij en het bier Affligem
Het behoorde tot de Regel van de abdijen dat ze hun gastvrijheid moesten bieden aan de armen en de pelgrims die er op bezoek kwamen. Daartoe werd de brouwerij opgericht, waarvan eerst sprake was in 1129, want toen was er brand uitgebroken in de brouwerij, die niet te blussen was.
Van 1570 dateert de eerste gravure waarop de brouwerij staat afgebeeld. Deze gravure stelt "COQUINA CEREVISIARA ET PISTRINUM", wat er op wijst dat de bakkerij en de brouwerij in hetzelfde gebouw gelegen waren. In dat jaar werd er ook voor het eerst hop gebruikt in de Affligemmer.
Jaarlijks werden ongeveer 200 vaten bier aan de poort geschonken om de dorst van de armen te lessen. De paters werden in 1796 uit hun abdij verjaagd en de abdij werd openbaar verkocht. In 1869 keerden de paters terug in hun abdij en in 1885 werd de abdij heropgericht.
1920 werd terug een feestelijk jaar; de brouwerij werd totaal hernieuwd. Vanaf 1950 werd de Affligemmer buiten de abdij gebrouwen. Dit duurde slechts tot in 1970, want vanaf dan, en nu nog steeds, wordt het abdijbier door de firma De Smedt uit Opwijk gebrouwen (nu Brouwerij Affligem).
Het is een bier dat nagist. Vóór het vullen van de flesjes wordt er nog uitgekozen gist en de fijnste suiker toegevoegd. Het wordt dan een drietal weken nauwkeurig op temperatuur gehouden. Hierdoor worden nieuwe aromastoffen in het bier geschapen en bij het uitschenken van het bier geeft het een mooie kleur aan het schuim. De resten van de nagisting, op de bodem van de fles, vormen de basis van deze heerlijke drank, "optimisme op flessen" genoemd.
Een bier van Affligem staat voor authentieke artisanale kwaliteit. Want het wordt nog altijd precies gebrouwen volgens het originele recept van de paters van de abdij Affligem. De receptuur wordt met het grootste respect toegepast door Brouwerij Affligem bds in Opwijk. Zij draagt authenticiteit en traditie immers hoog in het vaandel. Zo slaagt de brouwerij erin om haar doel waar te maken: een smaakvol bier in het glas van de échte liefhebber brengen!
 | Brouwerij Affligem bds: proef de traditie, klink op de toekomst In Opwijk staat een brouwerij die al jarenlang actief is. Ze werd bekend met Op-Ale, een amberkleurig bier dat in 1935 op de markt kwam. Het sloeg onmiddellijk aan bij het grote publiek en groeide in die tijd uit tot een succes. Weet u dat het in 1951 op een internationale beurs in Luxemburg een gouden medaille in de wacht sleepte? En weet u ook dat in de streek rond Opwijk de brouwerij altijd vereenzelvigd wordt met de Speciale Op-Ale? Toch wordt Affligem Brouwerij vandaag vooral geroemd om zijn abdijbier. Hoe ontstond de band tussen de brouwerij uit Opwijk en de abdij Affligem? In 1970 vertrouwden de paters van de abdij Affligem aan de brouwerij de opdracht toe om hun abdijbieren te brouwen volgens het originele recept. Brouwerij Affligem omringde de bieren met de beste zorgen. Als u het proeft zult u moeten toegeven dat het meer dan ooit tot de beste abdijbieren behoort. Een brouwerij die staat voor kwaliteit De Speciale Op-Ale en de abdijbieren van Affligem droegen bij tot de uitstekende reputatie van de Affligem Brouwerij. Daardoor krijgt de brouwerij vandaag geregeld de vraag van kenners om lokale of verdwenen bieren volgens de originele formule te brouwen en op de markt te brengen. Zo maakt de brouwerij vandaag ook Postel, de bieren die oorspronkelijk door de paters van de abdij Postel (in het noorden van de Kempen) werden gebrouwen. Ook andere bieren worden voor opdrachtgevers in licentie geproduceerd. De rijke brouwerstraditie staat garant voor de kwaliteit van de toekomst. |
Aangespoord door de sterke concurrentie in de markt waarin Brouwerij Affligem actief is, de concentratiebeweging van grote brouwersgroepen en de groeiende interesse uit het buitenland, zag de brouwerij het als een uitdaging om haar positie voor de toekomst veilig te stellen. Daarom sloot de brouwerij in 1980 een overeenkomst met de Nederlandse brouwersgroep Heineken voor de afzet van het abdijbier Affligem in Nederland en Frankrijk. Door de verdere evolutie van de thuismarkt en het stijgende succes van het marktsegment abdijbieren, werd de samenwerking twintig jaar later bezegeld in een participatie van 50 % door Heineken in de streekbrouwerij in Opwijk. In het kader van de toekomstige activiteiten werd de naam (tot dan toe Brouwerij De Smedt) omgedoopt tot Brouwerij Affligem bds.
Affligembieren: een krachtig alternatief wereldwijd
In mei 2001 verhoogde Heineken zijn belang in Affligem Brouwerij tot 95 %. De resterende 5 % is nog eigendom van de familie De Smedt. Vanzelfsprekend behoudt de Belgische leiding van de artisanale brouwerij in Opwijk haar autonomie.
De wereldwijde distributielicentie voor de abdijbieren van Affligem is in handen van Heineken. Daarmee wil Heineken de consumenten een krachtig alternatief aanbieden en de mondiale concurrentie met andere biergiganten aangaan op het vlak van speciaal bier. Voor België en Luxemburg verzorgt Brouwerij Affligem de distributie zelf, omdat ze de thuismarkt door en door kent.
Verhoging productie op authentieke site
Heineken investeerde flink in de Opwijkse brouwerij om de productiecapaciteit op te trekken van 70.000 tot 120.000 hl per jaar. Elk aspect van het brouwproces kwam daarbij aan bod: de gistcapaciteit kreeg een flinke uitbreiding, er kwam een moderne filterinstallatie en dankzij nieuwe stoomketels kon het brouwen zelfs in hogere volumes gebeuren. Om aan de steeds strengere milieunormen te voldoen, bouwde Brouwerij Affligem op de bedrijfsterreinen een waterzuiveringsinstallatie.
Meer activiteit dan ooit
In het kader van de productie-uitbreiding blijft de activiteit op de authentieke brouwerijsite meer dan ooit gegarandeerd. Ook het bottelen gebeurt nog altijd ter plaatse. Meer nog, de bottelinstallatie onderging een aanzienlijke uitbreiding, zodat gemakkelijk kan ingespeeld worden op de wensen van de klanten, bijvoorbeeld de flesformaten van verschillende landen. Tenslotte werd ook de laad- en losinstallatie gemoderniseerd.
Bij deze vernieuwingsoperatie blijft kwaliteit de absolute prioriteit. Brouwerij Affligem kijkt er nauwlettend op tot dat het brouwproces authentiek blijft. Van de geur, kleur en smaak mag niets verloren gaan! Kortom, bij Affligem Brouwerij proeft u de traditie en klinkt u op de toekomst.
Momenteel telt Brouwerij Affligem bds 34 werknemers. Door de stijgende productie zal dit aantal lichtjes, maar niet spectaculair toenemen. De dagelijkse leiding van het bedrijf is momenteel in handen van gedelegeerd bestuurder Theo Vervloet. Leo De Smedt is voorzitter van de Raad van Bestuur.
Liefhebbers van nostalgie kunnen hun hart ophalen in en om de brouwerij De Smedt te Opwijk. Een zoetige geur beheerst de omgeving. Sporen van generaties brouwers tekenen de muren, vloeren, wanden en plafonds. In onbruik geraakte brouwattributen hebben een ereplaatsje gekregen. De handgeslagen koperen brouwketels met stoomverwarming en handbediening werken nog vier dagen per week op volle kracht: twee brouwsels per dag.
Zoals reeds gezegd worden er drie typen "Affligem" gebrouwen, maar daarnaast ook het meer amberkleurige bier "Op-Ale" en andere eigen merken. Bovendien brouwt deze brouwerij een wit bier in licentie. Heel wat moderner is de bottellijn, en ook de lagertanks vormen een investering van recentere datum.
De Brouwerij Affligem, toen en nu
In het midden van de vorige eeuw nam de familie De Smedt het bedrijf over. Hoe lang er al een brouwerij op deze plaats heeft gestaan, valt niet te achterhalen. Het gebied rond Opwijk heeft een woelige, roemruchte geschiedenis achter de rug. Het ligt op de grens van het voormalige hertogdom Brabant en het vroegere graafschap Vlaanderen. De twee gewesten zaten elkaar regelmatig in de haren en daar werd onder meer Opwijk de dupe van. Uit de resten van het platgebrande dorp viel, volgens de kroniek van 1597, op te maken dat er drie brouwerijen waren, waaronder de huidige van De Smedt.
Hoewel er met name de laatste jaren verbouwd en gemoderniseerd werd, is het grondprincipe van de traditionele brouwerij nog helemaal aanwezig. Alles was gescheiden in kleine koninkrijkjes. De brouwmeester had zijn eigen domein, maar ook de keldermeester en de bottelarijmeester.
De brouwerij werkt al jaren onafgebroken van 7 uur ‘s morgens tot 8 uur ‘s avonds. Haar streven is dat De Smedt zich, dwars tegen de ontwikkeling in, als zelfstandige kleine brouwerij handhaaft en haar positie verstevigt. Gelukkig is daarvoor, mede dankzij de snel groeiende export van Affligem, het nodige perspectief.
Tegenslagen
Brouwerij De Smedt brouwde in 1993 in totaal 36.000 hl bier. Dat is evenveel als tien jaar geleden. Toen stonden er 54 werknemers op de loonlijst. Nu werken er 22 mensen. Deze sanering was nodig om het hoofd te kunnen bieden aan de tegenslagen die met name de kleine brouwerijen in de jaren tachtig in de onverzadigde Belgische markt troffen. Inmiddels wordt 80 % van de markt in België door twee grote bierconcerns beheerst. Brouwerij De Smedt is één van de hooguit honderd kleine zelfstandige brouwerijen die het land op dit moment nog telt.
Het geheim van Affligem
Natuurlijk doet de brouwerij vandaag de nodige inspanningen om haar productieapparaat te moderniseren, maar in de eerste plaats blijft ze de aloude brouwerstradities trouw. Bij Brouwerij Affligem wordt nog op een ambachtelijke manier bier gebrouwen. En daar zijn de brouwers fier op!
Het brouwproces begint bij een grondige selectie van de grondstoffen. Brouwerij Affligem gebruikt immers alleen natuurlijke ingrediënten. Zo schenkt de brouwerij grote aandacht aan de kwaliteit van de moutsoorten. Bovendien is ze nog één van de weinige brouwerijen die echte vrouwelijke hopbellen gebruikt voor haar bier. Hop is trouwens bevorderlijk voor een goede gezondheid.
De brouwerij, charme en nostalgie…
De brouwerij zelf, waarvan de zoete geur de omgeving typeert, straalt zonder meer de onvervalste charme van de dagen van weleer uit. De brouwzaal oogt exact zoals toen: er bevinden zich nog altijd drie reusachtige handgeslagen ketels uit 1947 met stoomverwarming en handbediening. Per dag worden hierin drie brouwsels gemaakt. Van computergestuurde productie is hier geen sprake, want geregeld steekt de brouwer letterlijk zijn hoofd in de ketels om te kijken of het brouwproces naar wens verloopt.
Bovengistend bier
Intrigerend zijn ook de traditionele gistkuipen, waarin het bier onder een dik wolkendek van schuim broeit. Want Affligem is een bovengistend bier: de crèmekleurige gist drijft er dik bovenop. Deze grote gistkuipen worden na ieder gebruik zorgvuldig met de hand schoon geschrobd. Gelukkig zijn er drie moderne gistkuipen in gebruik, die minder arbeidsintensief zijn. Aan de authentieke smaak van het gerstenat verandert de moderne technologie evenwel niets. De lagertanks en de bottellijn voor verschillende flesformaten maken de productielijn volledig.
Na de productie gaat het bier de warme kamer in voor de nagisting op de fles. In dit vrij grote gebouw is het constant 22°C. De kratten met de volle flessen boven gegist bier staan hoog opgetast. Door de nagisting krijgt Affligem op de fles een half procent meer alcohol dan Affligem van het vat. Het nagegiste flessenbier kan ruim een jaar bewaard worden.
Het bier blijft tien tot veertien dagen in de warme kamer. De bedoeling is dat de uitgewerkte gist dan op de bodem van de fles komt te liggen, met als resultaat een zuiver en helder bier, klaar om het hart van elke levensgenieter te veroveren!
Niet toevallig werd Affligem meermaals onderscheiden tijdens de internationale degustatiecompetities van hoog niveau. Kenners schenken het bier langzaam uit, dan blijft de uitgewerkte gist netjes op de bodem achter. Affligem is sterk in trek in het buitenland. Het inpakken van de flesjes in kartons voor exportmarkten gebeurt handmatig en met de grootste zorg.
Lekkere geur, mooie kleur
Intrigerend voor wie alleen laaggistend bier gewend is, zijn de gistkuipen. Zo blijkt dat de almaar herwonnen stamgist geneigd is de kleur van de brouwsels aan te nemen. De gist oogt mooi crème te Opwijk.
In het begin van de gisting ruik je de hop er bovenuit. Is het dons eenmaal opgeschud (als er dikke schuimwolken op het brouwsel staan), dan stijgt er een fijne alcoholgeur op.
Voor verdere informatie kan men terecht bij:
Brouwerij Affligem bds
Krishan Maudgal
Ringlaan 18
1745 Opwijk
tel.: 052/359911
fax: 052/358357
email: krishan.maudgal@affligembry.com
Andere biersoorten
Op-Ale
Daarnaast brengt de Brouwerij Affligem al decennia lang de Op-Ale op de markt, een pittige amber-kleurige speciale met een eigen, lichtjes bittere smaak. Op-Ale geniet nog altijd een sterke waardering als hét bier van Opwijk en omgeving.
Postelbier
Affligem Brouwerij zet ook de traditie van een ander bekend abdijbier voort, namelijk Postel, dat eveneens drie variëteiten kent:
- Postel Blond: helder, vol blond met eenpittige smaak. Drinkt gemakkelijk en is zeer verfrissend. Alcoholgehalte 7°;
- Postel Dubbel: zoetbruin, zacht van smaak. Gebrouwen met natuurlijke gebrande mout en met de beste aromatische hopsoorten. Alcoholgehalte van 7°;
- Postel Tripel: hoogblond bier met een alcoholgehalte van 8,5°. Laat zich lekker drinken met een versnapering.
Specialiteiten en streekbieren
NAPOLEON
Een donker bier (50 EBC) van 7°, met een lichte caramelsmaak, bereikt door het gebruik van speciale moutsoorten. Dit bier dat uitnodigt tot een tweede glas, is koppiger dan bij de eerste slok blijkt.
NE FLIEREFLUITER
Een helder bier (19 EBC), gebrouwen naar een oud-Kempisch recept. Het is een zwaar gehopt bier van 6,2°, dat volmondig smaakt.
BIÈRE DE L'ABBAYE DE BROGNE
Een donkerkleurig abdijbier, gebrouwen voor Defosse uit Saint-Gérard bij Namen. Het heeft een alcoholgehalte van 6,4 en hergist op fles.
LA HOTTEUSE GRAND-CRU
Een donkerkleurig streekbier van 8°, zoeter van smaak met een zwaarder aroma. Dit bier wordt speciaal gebrouwen voor La Centrale des Bonnes Boissons uit Pin-Izel in de provincie Luxemburg.