|
 |
Toerisme in Affligem : Abdij Affligem : Bezienswaardigheden in de abdij Affligem
Abdijkerk
|
Abdijkerk |
Het archeologisch museum bevindt zich in het cultureel centrum. Hier zijn de belangrijkste resultaten tentoongesteld van jaren opgravingen in de abdijtuin door de Archeologische Werkgroep Affligem. | |
| Begraafplaats De oudste begraafplaats lag rond het koor en wellicht ook ten zuiden van de kerk, waar tot in de 18de eeuw begraven werd. In de Middeleeuwen kregen de abten hun laatste rustplaats in de kerk en in de kruisgang, waarvan de zuidelijke vleugel in de 15de-16de eeuw uitsluitend voor de monniken bestemd was. In de 17de-18de eeuw dienden de zijkoren van Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Jozef als begraafplaats van de monniken, maar de lekenbroeders en enige knechten werden in de zuidelijke beuk begraven. Vanaf 1785 begon men dan onder druk van keizerlijke wetten opnieuw te begraven op het oude kerkhof. Van 1891 tot ca. 1930 had men een concessie op het kerkhof van Meldert. Op 20 september 1937 werd het huidig kerkhof gewijd. In 1964 werd volgens de plannen van architect A. Van Ransbeeck van Hekelgem in 't midden van het kerkhof het grafmonument van de abten ingrijpend gewijzigd. |
|
Werk van Kropholler die ook de twee grote tafels met de zes stoelen in de leeszaal ontwierp. In totaal meer dan 70.000 boeken. De oudste dateren van 1499. In de Koninklijke Bibliotheek (Albertinum) te Brussel zijn er nog ca. 700 kostbare drukken die in 1796 door de Fransen in beslag werden genomen. Ook de middeleeuwse handschriften zijn verdwenen. Sommige werken worden nog elders bewaard. | |
| Bisschoppenhuis van de abdij Affligem In 1971 werd dit gebouw samen met de Benedictuspoort en de kerkruïne tot beschermd monument verklaard. De naam herinnert aan de periode 1569-1801 dat de aartsbisschoppen van Mechelen tevens abt van Affligem waren. De voor- en zijgevel van zandsteen in laat barok (1720) is het werk van de Brusselse architect J.A. Anneessens, zoon van de onthoofde vrijheidsheld. Boven de ingangsdeur de Heilige Benedictus tussen de wapenschilden van de abdij en van abt Franco de Wyels, onder wiens bestuur de huidige hal ingericht werd in 1954. Evenals de heiligenfiguren in de deuren werden zij door glazenier Dries Van den Broeck van Alsemberg vervaardigd. De hal is het werk van de bovenvermelde Th. Vijverman. Het was gedurende 11 jaar de kapel na de terugkeer van de monniken in 1870. Emmaüsgangers van Valeer Stuyver, gewezen pastoor van Vlassenboeck. Wapenschild van de abdij in hout door Albert Van Den Bossche van Hekelgem, kantwerk "De stad Gods" door Fr. Pynaert |
Bisschoppenhuis |
| Cultureel Centrum van de abdij Affligem In 1896 werd in de abdij Affligem elektriciteit en verwarming met stoom geplaatst. De oprichting van een melkerij werd in overweging genomen en de beslissing werd een jaar later genomen. Op 14 februari 1898 werd de stoommelkerij ingezegend. Lang heeft ze niet bestaan want in 1940 werd ze gesloten. Het gebouw bleef nog in gebruik tijdens de oorlog. Het werd gebruikt als opslagplaats en kleuterschool en de burgerlijke bescherming oefende daar. Uiteindelijk werd de melkinstallatie verkocht als oud ijzer en werd er besloten om het cultureel centrum daar op te richten. Architect A. Van Ransbeeck verbouwde de melkerij en met de steun van de VTB kon op 4 juni 1967 het cultureel centrum ingehuldigd worden. Nu worden er talrijke conferenties en voordrachten gehouden en de kunstenaars komen van her en der. En je kunt er ook proeven van een lekker glas abdijbier. Er is blond, patersvat, donker en tripel. Deze laatste is uitgeroepen tot beste abdijbier ter wereld. Dan heb je nog de vruchtenwijn of cider. En de Affligemse abdijkaas gemaakt van koemelk, is een halfharde zuivel en licht gezouten. Een moderne keramiekfries als tijdsband van Achiel Pauwels van Mariakerke bij Gent, vooraan rond het gebouw, vertelt ons de voornaamste historische gebeurtenissen uit de roemrijke geschiedenis van de abdij. Het cultureel centrum is gans het jaar open op zaterdag, zon- en feestdagen vanaf 13.30 uur en tijdens de weekdagen op afspraak. Uw gastheer: Dom Idesbald Verkest. Contact: cultureelcentrum@abdijaffligem.be - tel.: 053/667025 Tentoonstellingen in het cultureel centrum |
Tentoonstellingszaal in het cultureel centrum |
| Gang van A. Kropholler (1934) Nederlandse architect van Wassenaar die ook een gedeelte van Egmond bouwde. Rechts boven de kleine deur portret van abt Jan uit 1962, een zandschilderij door Roger De Boeck van Hekelgem. Rechts de hoge ramen van de gewezen "Reken-kamer" uit 1512, later geïncorporeerd in de prelatuur (abtsverblijf). Baroktrap in eikenhout van 1632. Deze gang is een toevoeging aan het Bisschoppenhuis. Het Mariabeeld links is een werk van D. Jan van der Meij, monnik van Oosterhout. Daar het in het halfdonker zou staan heeft de kunstenaar sommige details geaccentueerd. Links en rechts monumentale marmeren lavabo's volgens de middeleeuwse traditie. Rechts van de koordeur een schilderij uit de 18de eeuw met het mirakel van Onze-Lieve-Vrouw en de Heilige Bernardus, in Affligem gesitueerd in 1146. | |
| Gastenverblijf In de abdij is een afzonderlijk verblijf ingericht voor gasten. Dit telt 33 kamers en beschikt over een conferentie- en ontspanningszaal. Hier komen priesters, in groep of individueel, op bezinning. Het is ook een ideale logeerplaats voor studenten: ze vinden er de rust en stilte om te studeren | |
Hertogelijke graftombe (1973)
| |
| Neogotische pandgang Dubbele eikenhouten deur uit de 18de eeuw. De gang is het werk van de bovenvermelde Arthur Verhaegen. eogotisch beeld van de Heilige Jozef van G. Javaux, de portretten van de aartshertogen Albrecht en Isabella (19de eeuwse kopieën van Rubens), abtsportret door dokter Carl Heeremans (1980) en portret van D. Maurus Elewaut (+1809), laatste bt van de oude abdij Sint-Andries, gesticht door Affligem. |
|
| Refter in de abdij Affligem In het tympaan van de deur een fresco met voetwassing van een arme door paus Gregorius de Grote, biograaf van de Heilige Benedictus. Eveneens een werk van J. van der Meij (1936), maar in 1961 voltooid door de Boliviaanse kunstenaar Manuel Iturri, die aan de ogen een zuiderse tint gaf. Rechts: raadselachtige inscriptie, te wijten aan een misverstand bij een Waalse steenhouwer die geen Nederlands kende. Grootste zaal in art-deco-stijl in zijn huidige vorm dateert van 1927. Een werk van de Franse benedictijn D. Paul Bellot en van zijn medewerker Eugène Stassin van Namen. De leesstoel met nis doet denken aan de plaats van de iman in een moskee. De refter is het enig uitgevoerde gedeelte van een volledig abdijplan door P. Bellot (1923). Kruisbeeld, eveneens van J. De Somer, dat als model diende voor dat in de Kind-Jezuskerk van Turnhout-Oost. Achttien portretten van prelaten, op twee na geschilderd door D. Wilfried Jacmin (+ 1911), monnik van Affligem. De meeste zijn kopieën van portretten in het aartsbisschoppelijk paleis te Mechelen. |
Refter in de abdij Affligem |
| Sacristie en kerk Architect is André Van den Broecke uit Merelbeke. Het is de vierde kerk sinds het ontstaan van de abdij. Barokke Christus. Tabernakel van Achiel Pauwels van Mariakerke die ook de fries in de voorgevel van het Cultureel Centrum vervaardigde. Bach-orgel (1981) van G. Potvlieghe van Meerbeke-Ninove. Versierd met de wapenschilden van de abdij en van abt Jan. Achteraan links: beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Affligem (kopie). Het origineel werd circa 1606 te Mechelen vervaardigd uit een gedeelte van een groter middeleeuws beeld dat circa 1580 werd geprofaneerd. Uit avesnesteen. Jaarlijkse processie op 15 augustus. Rechts: een mooi beeld van de Heilige Benedictus in Slavonische eik (1927) van Jef De Somer van Erpe. Het werd in 2000 uit de kerk gestolen, maar teruggevonden op 28 oktober 2001. De Heilige Benedictus houdt de herdersstaf (abtsymbool) en een boek (de Regel) in de handen. Aan zijn voeten zit een raaf met een stuk brood in de bek, verwijzend naar de moordpoging met brood en gif. In de sacristie 37 ornamenten van de firma J. Gotzes uit Krefeld (Duitsland) waar-onder een mooi rood (1927) en zwart pontificaal, een paars stel met vier koorkappen voorzien van mooi geborduurde kappen, een rood stel met volledig rond kazuifel! Wit pontificaal (11 gewaden) van Grossé voor de abtswijding door D. Franco de Wyels met wiens wapen kazuifel en koorkap versierd zijn (1951). | |
| Sint-Benedictusheem Wie het cultureel centrum verlaat en onmiddellijk rechts gaat, komt op de stemmige binnenplaats van de vroegere abdijhoeve die omgebouwd is tot jeugdhuis, het "Sint-Benedictusheem". Hier is accommodatie voor groepen tot 70 personen om er te logeren tijdens weekends of vakantiekampen. Bij de gevel aan de linkerkant van de binnenplaats bevindt zich een poortje in barokstijl, afkomstig van de ude abdij. De verharde weg die hier begint, leidt naar de ruïnes van de vroegere abdijkerk die tijdens deranse bezetting werd verkocht en gesloopt Als u terugkeert naar de abdijhoeve, komt u bij het kloosterkerkhof. Hier krijgen de leden van de abdij een laatste rustplaats. Uw gastheer: Dom Pascal (tel.: 0477/788980) - jeugdheem@abdijaffligem.be |
|
| Tuin De noordelijke muur markeert nagenoeg de grens vanBrabant en Vlaanderen. Naast het Bisschoppenhuis,een oude notelaar die al op tv verscheen. Achteraande Benedictuspoort: de enige van de zes poortenvan de oude abdij die bewaard is. Opgericht in 1720 volgens het plan van J.A. Anneesens, architect van het Bisschoppenhuis. Oorspronkelijk het "syndicaat"-kantoor van de syndicus, de monnik die de goederen beheerde. Van 1885 tot 1940 brouwerij, later cidermakerij. Rechts van de betonweg stond weleer de kruisgang met kapittelzaal, refter, enz., het centrum van deoude abdij. Links stond in de Middeleeuwen het kerkje van Onze-Lieve-Vrouw en de eerste abdijkerk Opgericht in 1720 volgens het plan van J.A. Anneesens, architect van het Bisschoppenhuis. Oorspronkelijk het "syndicaat"-kantoor van de syndicus, de monnik die de goederen beheerde. Van 1885 tot 1940 brouwerij, later cidermakerij. Rechts van de betonweg stond weleer de kruisgang met kapittelzaal, refter, enz., het centrum van de oude abdij. Links stond in de Middeleeuwen het kerkje van Onze-Lieve-Vrouw en de eerste abdijkerk. Het moderne kapelletje herinnert aan het mirakel met de Heilige Bernardus. Het genadebeeld stond echter meer achteruit. Van de grote romaanse kerk, die abt Franco I in 1129 begon te bouwen, rest na drie branden (1334, 1356 en 1580) en de sloping met de Franse Revolutie, slechts de muur van de zuidelijke zijbeuk. Eens waren er vijf torens. Opgetrokken in zandsteen uit de groeven van de abdij. Gotische vensters van een latere restauratie. Het grote kruis (1892) staat op de plaats van het hoogaltaar, waarvoor Rubens "De beklimming van de Kalvarieberg" schilderde, nu in het museum te Brussel. Rechts van de weg duiden twee rechthoeken uit zware stenen de plaatsen aan waar in 1930 de gebeenten van het hertogelijk geslacht werden teruggevonden: Godfried en zoon voor het altaar, Aleidis in het linkertransept. Er was onder meer een beiaard met 48 klokken en een zeer mooi koorgestoelte. In deze kerk werd ook de Vlaamse geschiedschrijver Sanderus begraven. Het kruidentuintje is te danken aan Dom Joris Vertonghen, de tv-pater. De grot dateert van ca. 1920. Oorspronkelijk bedoeld als Benedictuspoort. In het Mariajaar, 1987, plaatste men er een neogotische piëta, die oorspronkelijk in de verdwenen kapel aan het begin van de Abdijstraat stond. Het parkje met de stenen bevindt zich op de plaats van de vroegere sacristie. Op de plaats van de weide erachter was in de 17de eeuw een doolhof. Daar werd ook een gedeelte van de classicistische abdij door L.B. Dewez gebouwd in de jaren 1770-1777. Rechts van de betonweg was tot 1796 het kerkhof. De exploitatie van de hoeve werd in 1963 opgeheven. Drie vleugels waaronder de wasserij uit de 17de eeuw zijn nu jeugdcentrum. In de vierde vleugel is het Cultureel Centrum in de vroegere melkerijgebouwen en op de verdiepingen van de schrijnwerkerij en de gewezen maalderij ingericht. | |
| Voorplein van de abdij Affligem De huidige Abdijstraat loopt dwars door de oude abdij waarvan slechts drie gebouwen overgebleven zijn. Vroeger was ze omringd met muren, en in het dal met een wal waarachter de visvijvers lagen. De aanleg van het huidige voorplein onder het abbatiaat van D. Franco de Wyels (+1962) dateert grotendeels van 1951. Toen werd de Benedictuspoort onder leiding van kunstschilder F. Coppens uitwendig gerestaureerd en verbonden met het Bisschoppenhuis. Het barokke wapenschild in de verbindingsmuur, getopt met twee kromstaven, zou kunnen verwijzen naar de tweevoudige waardigheid van aartsbisschoppen-abten. De kerktoren, opgericht in 1954, is gedeeltelijk het werk van architect Th. Vijverman van Denderleeuw. De neogotische abdijkerk, waartegen hij aanleunde, werd in 1972 gesloopt. De drie klokken dateren ook van 1954, gegoten door Michiels van Doornik. Ze wegen respectievelijk 2.073, 1.159 en 903 kg. De westvleugel in baksteen (1881) is het werk van Arthur Verhaegen, een leerling van J. Bethune, grootmeester van de neogotiek in België. Arthur Verhaegen was tevens de architect van de neogotische abdijkerk. |
|
Neogotische pandgang
Sint-Benedictusheem 
Voorplein met rechts het Bisschoppenhuis